Шэнэ Хэлсээн: Тимофейдэ 1-дэхи
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:15:33.680912+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Тимофейдэ 1-дэхи

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Тимофейдэ 1-дэхи

Тимофейдэ 1-дэхи

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

1

Павелай Тимофейдэ бэшэһэн түрүүшын хандалга

Амаршалга

11-2Этигэл һүзэгөөрөө үнэн сэхэ хүбүүмни болоһон Тимофей, шамайе би Павел амаршалнаб. Би манай Абарагша Бурханай ба манай этигэл найдал болоһон Дээдын Эзэн Христос Иисусай захиралтаар Христос Иисусай элшэн болоһон байгаа хүнби. Бурхан Эсэгэ болон манай Дээдын Эзэн Иисус Христос шамда һайн һайханиие, үршөөл хайра ба амгалан тайбаниие үршөөг лэ++.

Хуурмаг һургаалһаа һэргылнэ

3Македони ошоходоо би шамайе Эфес хотодо үлэхыешни гуйгаа һэнби. Зарим хүнүүд тэндэ хуурмаг юумэндэ һургажа байна, ши тэдэниие зогсоохо ёһотойш. 4Арсалдаан лэ гаргадаг үльгэрнүүдээ, дууһашагүй угай бэшэгүүдээ хөөрэхэеэ болигты гэжэ тэдээндэ захираарай. Һүзэгынь Бурханай түсэбтэй таарахагүй байһаниинь мэдээжэ+. 5Һүзэглэгшэдэй бэе бэедээ дуратай байхые урмашуулхань тэрэ захиралтын зорилго болоно. Тиимэ хайра дуран үнэн зүрхэнһөө, арюун сэбэр һанаанһаа, бодото һүзэг этигэлһээ эхи абадаг+. 6Зарим хүнүүд сэхэ замһаа буруу замда ороод, дэмы юумэ шашаад байна+. 7Тэдэнэр Бурханай хуулиин һургагшад байха һанаатай аад, өөһэдынгөө хэлэһэншье юумэ, баталһаншье юумэеэ ойлгоногүй.

8Хуули хэрэглэхэ ёһотой аргаар лэ хэрэглэбэл, тэрэ һайн үрэ дүнтэй байдаг юм гэжэ бидэ мэдэнэбди+. 9Хуули гээшэмнай үнэн сэдьхэлтэндэ зорюулагдаһан бэшэ, харин хуули эбдэдэг, Бурханай мэдэлдэ оросогүй зондо, Бурханда шүтэдэггүй, нүгэл хэгшэ зондо, Бурханииешье, нангин юумэнүүдыешье тоодоггүй зондо, эсэгэ эхэеэ алаһан хүнүүдтэ, алууршадта,+
10зальхай ба ташаяан[*] ябадалтай зондо, хүнүүдые хулуудаг, худал юумэ хэлэдэг, хуурмаг гэршэлгэ үгэдэг зондо, үнэн зүб һургаалда зохихогүй элдэб юумэ хэдэг зондо зорюулагдаһан байгаа юм гэжэ һанажа байха хэрэгтэй. 11Һайн Мэдээсэлэй үнэн зүб һургаалые намда алдарта ба үршөөлтэ Бурхан айладхажа байхыемни даалгаһан байна+.

Бурханай үршөөл хайрын түлөө баясхалан хүргэнэб

12Намда ажаллаха хүсэ шадал үгэһэн Дээдын Эзэн Христос Иисуста би баясхалан хүргэжэ байнаб. Намайе найдабаритай гэжэ тоолоод, өөртэнь алба хэхыемни табиһандань баясхалан хүргэнэб+. 13Урдань би тэрэниие доромжолжо, хашан мүрдэжэ, гомдохоожо байгааб. Гэхэдээ һүзэг этигэлгүй байхадаа би тиимэ юумэ хээб. Юу хэжэ байһанаа ойлгоногүй байһандамни, Бурхан намайе хүлисөө+. 14Дээдын Эзэн Иисус Христосой ашаар намда буян хэшэгээ хайрлаа. Тиигэжэ би Дээдын Эзэндэ һүзэглэдэг, тэрээндэ ба тэрэнэй хүнүүдтэ дуратай болоо хүм+. 15Иисус Христос нүгэлтэдые абарха гэжэ газар дэлхэйдэ ерээ гэдэгынь үнэн зүб юм, тиигэжэ хэлэһэндэ этигэжэ боломоор юм. Би болбол тэдэ нүгэлтэдэй эгээн мууниинь байгааб+. 16Бурхан намайе үршөөл хайрадаа хүртөөгөө. Ушарынь юуб гэбэл, нүгэлтэдэй мууниинь байһан намда Христос Иисус ехэл тэсэбэритэй байгаа. Хүн зон тэрээндэ һүзэглэжэ, һүүлдэнь мүнхын амидаралда хүртэхынь тулада Христос тиимэ тэсэбэри үзүүлээ юм. 17Хэтэдээ амиды, нюдэндэ харагдадаггүй мүнхын Хаан, ори ганса Бурхан хэтын хэтэдэ хүндэтэй, алдар солотой байг лэ. Болтогой!

18Тимофей хүбүүмни, түрүүн шам тухай уридшалан хэлэгдэһэнэй ёһоор би шамдаа иимэ юумэ даалганаб. Һайн тэмсэхын тула тэдэ уридшалан хэлэгдэһэн үгэнүүдые зэбсэгтэ мэтэ ашаглаарай,+
19тиихэдэ һүзэгөө хадагалжа, һэшхэлтэй байгаарай. Зарим хүнүүд һэшхэлээрээ болонгүй һүзэгөө алдаа. 20Тэдэнэй дунда Именей ба Александр байна. Бурханиие доромжолхоёо болихынь тула би тэдэниие сатанагай гарта үгэжэ хэһээгээб+.

2

Һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй зальбаралга

21-2Бурханда һүгэдэн, үнэн зүбөөр өөһэдыгөө абажа, аажам тэнюун, амгалан тайбан ажамидархын тула бүхы хүн зоной, бүхы хаануудай, бүхы зонхилжо захиржа байгаа хүнүүдэй түлөө таанар Бурханда зальбарагты, гуйлта баригты, мүргэгты, баясхалан хүргэгты гэжэ нэн түрүүн таанадые гуйнаб. 3-4Хүн бүхэн абарагдажа, үнэн зүбые мэдэрэг гэжэ хүсэһэн манай Абарагша Бурханда эдэ бүхэн һайшаагдаха, таатай байха++. 5-6Ушарынь юуб гэхэдэ, Бурхан ори ганса юм. Тиихэдэ Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо гансал зууршалагша бии. Тэрэнь бүхы хүн түрэлтэниие абарха гэжэ өөрыгөө үргэл болгоһон Христос Иисус гэдэг хүн юм. Бурхан өөрынгөө тогтооһон сагта тэрээниие харуулаа++. 7Тиимэһээ һүзэг ба хайра дурын үгэ айладхахаар һургагша ба элшэнээр табигдан, би бусад арадуудта эльгээгдэһэн байгааб. Би худал юумэ хэлэнэгүйб, би үнэниие хэлэнэб+.

8Бурханда өөрыгөө зорюулһан хүн бүхэнэй ямаршье газарта уур сухалгүйгөөр, хэрүүлгүйгөөр гараа өөдэнь һарбайгаад, зальбаржа байхыень хүсэнэб. 9Эхэнэрнүүдшье хубсаһа хунартаа бодолтойгоор хандажа, даруухан, зохидоор хубсалжа байг. Үһэеэ гоёохо, алтан зүүдхэлээр гү, али эрдэни субадаар гү, али үнэтэй хубсаһаар өөһэдыгөө шэмэглэхэеэ оролдонгүй,+
10харин шажан Бурханда зорюулһан эхэнэрнүүдтэл зохихо үлзытэй һайхан үйлэ хэрэгүүдээр өөһэдыгөө шэмэглэжэ байхыень хүсэжэ байнаб. 11Эхэнэр хүн абяагүй, номгоноор юумэндэ һуража байха ёһотой+. 12Эхэнэрэй үбгэеэ һургахыень гү, али тэрээндээ захирхыень би хорижо байнаб. Эхэнэр хүн дуугүй байха ёһотой+. 13Юундэб гэхэдэ, түрүүн Адам бүтээгдэжэ, һүүлдэнь Ева бүтээгдэһэн байгаа. 14Тиихэдээ могой Адамые мэхэлээгүй, харин эхэнэрыень лэ мэхэлһэн байгаа, тиигэжэл эхэнэрынь Бурханай хуулиие эбдээ юм+. 15Гэхэтэй сасуу эхэнэр хүн Бурханда һүзэглэжэ, бусад зондо дуратай, арюун нангин ажамидаралтай байбал, үхибүү түрэжэ абарагдаха юм.

3

Һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй хүтэлэгшэд

3^1Һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй хүтэлэгшэ болохые һанаһан хүн дэмбэрэлтэ һайхан хэрэг һанаашалаа гэдэгынь үнэн гээшэ+. 2Гэхэтэй сасуу һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй хүтэлэгшэ болбол ямаршье гэмгүй, гансал һамгатай[*], ухаансар, бэеэ баридаг, ехэ томоотой, аяншадые угтажа абадаг, хүнүүдые һургаха абьяастай,+
3архиншан бэшэ, дошхон зангүй, номгон даруу зантай, эб найрамдалда дуратай, алта мүнгэ тоодоггүй,+
4гэр бүлэдөө һанаагаа табидаг хүн байха ёһотой, тэрэнэй үхибүүдынь үгыень дууладаг, хүндэлдэг байха ёһотой. 5Гэр бүлэдөө һанаагаа табидаггүй хүн яажа Бурханай һүзэглэгшэдэй бүлгэмые анхаржа шадахаб. 6Тэрэ хүн Дээдын Эзэндэ һаял һүзэглэһэн зоной дундаһаа табигдаха ёһогүй, тиигээ һаа тэрэ хамараа дээшэнь үргөөд, һүүлдэнь шолмостой хамта буруушаагдажа магадгүй. 7Тиихэдээ муугаар хэлүүлхэгүйн тула, шолмосой һабарта орохогүйн тула тэрэ хүн һүзэглэгшэдэйнгөө бүлгэмһөө гадна хүн зондо хүндэтэй байха ёһотой+.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй туһалагшад

8Һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй туһалагшад баһал һайхан зантай, билдагуушалдаггүй хүнүүд байха ёһотой. Тэдэ архи дарһанда болон алта мүнгэндэ шунахай бэшэ,+
9һүзэг этигэлэйнгээ элирүүлһэн үнэн зүбые һэшхэлтэйгээр баримталха ёһотой. 10Тиимэ хүнүүдые түрүүн туршаад, тэдэнэй шалгалтаяа бариһан хойнонь алба хэхэ эрхэ тэдэндэ олгожо болохо юм. 11Тэдэнэй һамгадыньшье[*] һайхан зантай, хоб-жэб зөөдэггүй, архинша бэшэ, ямаршье юумэндэ этигэл найдабаритай байха ёһотой+. 12Һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй туһалагша гансал һамгатай байха[*], үхибүүдтээ, гэр бүлэдөө һанаагаа табижа байха ёһотой. 13Ажалаа һайн хэжэ байһан туһалагшад нэрэ түрэтэй болохо, Христос Иисуста найдаһан һүзэг тухайгаа зоригтойгоор хэлэхэ аргатай байха.

Һүзэг этигэлэймнай элирүүлһэн үнэн зүб тухай

14Энэ бэшэгээ бэшэжэ һуухадаа, шамда һаядаа ошохоб, шамтай уулзахаб гэжэ найданаб. 15Хэрбээ минии һаатабал, үнэн зүбэй тулга ба түшэг болохо амиды Бурханай һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ, али Бурханай гэртэ яажа бидэ өөһэдыгөө абажа ябаха ёһотойбибди гэжэ энэ бэшэг сооһоо мэдэжэ байхаш. 16Һүзэг этигэлэймнай элирүүлһэн үнэн зүбынь үнэхөөрөө агууехэ юм:

Хүнэй дүрсэ дүрсэлэн Бурхан ерээ,

Тэрэнэй үнэн зүб байһыень Нангин Һүлдэ харуулаа,

Тэрэ өөрыгөө Эльгээмэлнүүдтэ харуулаа.

Арадуудай дунда тэрээн тухай номноо,
бүхы газар дэлхэйн зон тэрээндэ этигээ,

Тиигээд тэрэ тэнгэридэ дэгдэһэн байгаа+.

4

Хуурмаг һургагшад тухай һургаал

4^1Һүүлшын үдэрнүүдтэ зарим хүнүүд этигэл һүзэгөө алдаха, ада шүдхэрнүүдэй альбанда орохо, шолмосой һургаалые анхарха юм гээд Нангин Һүлдэ элеэр хэлэнэ+. 2Тэрэ хуурмаг һургаал халуун түмэртэ хайруулжа һэшхэлээ алдаһан билдагууша худалшадай оролдолгоор тараха юм. 3Тэдэ зон гэрлэхые, зарим юумэ эдихые хорихо. Зүгөөр Бурхан тэрэ эдеэ хоолые баясхалан хүргэһэн зальбаралай һүүлдэ һүзэглэгшэдтэ, үнэн зүбые мэдэрһэн хүнүүдтэ эдихыень бүтээгөө юм+. 4Бурханай бүтээһэн бүхы юумэн һайн, тиимэһээ ямаршье юумэнһээ арсангүй, харин баясхалангай зальбарал хүргэн абаха ёһотойбди+. 5Ушарынь гэхэдэ, Бурханай үгөөр, зальбаралаар тэдэ юумэнүүд арюудхагдана.

Иисус Христосой һайн албатан

6Иимэ заабаринуудые һүзэглэгшэдтэ үгэжэ байбал, өөрыгөө зорюулһан үнэн зүб һургаалаар ба һүзэг этигэлэй үгэнүүдээр һанал бодолоо дүүргэжэ, ши Христос Иисусай һайн албатан болохош. 7Бурханиие буруушааһан үльгэр зугаануудһаа холодожо, Бурханай мэдэлдэ байжа һура+. 8Бэеын һорилго нэгэ талаһаа туһатай, гэхэдэ Бурханай мэдэлдэ байхань аргагүй ехэ туһатай юм. Юундэб гэбэл, Бурханай мэдэлдэ байһан хүн энэшье амидаралдаа, ерээдүйдэшье, Бурханай найдуулһан мүнхын амидаралда хүртэхэ. 9Минии хэлэһэн үнэн зүб юм, тэрээндэ этигэжэ болохо+. 10Амиды Бурханда найдажа байһан хадаа бидэ тэмсэжэ, хүндэ ажал хэжэ байнабди. Ушарынь юуб гэхэдэ, амиды Бурхан бүхы хүн зоной, илангаяа һүзэглэгшэдэй Абарагша юм+.

11Эдэ бүхэниие хүнүүдтэ захи, эдэ бүхэндэ хүнүүдые һурга. 12Залуухан байнаш гээд шамда хайхарамжагүйгөөр бү хандаг. Ши хэлэһэн үгөөрөө, амидаралаараа, хайра дураараа, һүзэгөөрөө, арюун сэбэрээрээ һүзэглэгшэдтэ жэшээ харуулжа байгаарай+. 13Шамда ошоторни, ши хүнүүдтэ Нангин Бэшэг уншажа, номножо, тайлбарилжа байгаарай. 14Бүлгэмэй хүтэлэгшэдэй уридшалан хэлээд дээрэшни гараа табихадань, шамда абьяас бэлиг үгтэһэн байгаа. Тэрэ абьяас бэлигээ хэрэглэжэ байгаарай+. 15Хүн бүхэндэ амжалтануудайшни элеэр харагдажа байхынь тула ши эдэ үүргэнүүдээ дүүргэжэ бай, өөрыгөө бүрин тэдэндэ зорюула. 16Ажабайдалдаа, һургажа байһан юумэндээ анхаралаа хандуула. Тиигэжэ байбал ши өөрыгөөшье, өөрынгөө шагнагшадыешье абархаш.

5

Һүзэглэгшэдэй уялганууд

5^1Наһатай хүнүүдтэ хатуу үгэ бү хэлэ, харин эсэгэдээл адляар хандажа бай. Шамһаа залуу хүбүүдтэ өөрынгөө дүүнэртэл адли ханда,+
2эгэшэ хүндэ эжыдээл адляар ханда, өөрһөөн дүү басагадта дүү басагандаал адли сэхэ сэбэрээр хандажа байгаарай.

3Үнэхөөр гансаардажа байһан бэлбэһэн эхэнэрнүүдтэ хүндэлһэнөө мэдүүлжэ байгаарай. 4Хэрбээ бэлбэһэн эхэнэр үхибүүдтэй, үгы һаа аша зээнэртэй байбал, тэдэнь шажанай ёһоор анха түрүүн гэр бүлэдөө дүүргэхэ ёһотой уялгануудаа дүүргэг. Тиигэжэ тэдэнэр аба эжынгээ, хүгшэн аба эжынгээ ашыень харюулха. Энэнь Бурханда һайшаагдаха+. 5Хойноһоонь хараха хүнгүй, үнэндөө бэлбэһэн эхэнэр хүн гансал Бурханда найдажа, үдэр һүнигүй тэрэниие гуйжа, тэрээндэ зальбаржа байдаг. 6Харин хүсэлэнгүүдээ хангажа байдаг бэлбэһэн эхэнэр амилжа байһаншье мүртөө үхэһэнтэй адли юм+. 7Бэлбэһэн эхэнэрнүүдэй бусад зондо зэмэлүүлхэгүйн тула үгэһэн захяануудыемни тэдээндэ һануулжа байгаарай. 8Өөрынгөө аба эжыдэ, илангаяа гэр бүлэдөө һанаагаа табидаггүй хүн этигэл һүзэгһөө арсаба, тиимэ хүн һүзэглэдэггүй хүнһөө доро гээшэ.

9Бэлбэһэн эхэнэрнүүдэй тоодо жаран наһа хүрөөгүй бэлбэһэн эхэнэрнүүдые бү оруула. Жара наһа гараһан үнэхөөрөө бэлбэһэн эхэнэр нэгэл дахин хадамда гараһан, 10һайн һайхан үйлэ хэрэгүүдээрээ суурхаһан байха ёһотой: үхибүүдээ һайн хүмүүжүүлһэн, аяншадые гэртээ амаруулжа байһан, бусад һүзэглэгшэдэй урда өөрынгөө уялгануудые дүүргэжэ, зобожо байһан зондо туһалжа, өөрыгөө үлзытэй һайхан хэрэгүүдтэ зорюулжа байха ёһотой+.

11-12Залуу бэлбэһэн эхэнэрнүүдые энэ тоодоо бү оруулаарай. Тэдэ хүсэлэнгүүдээ даган, хадамда гарахые хүсэхэдөө, анхан үгэһэн үгэһөөн арсаад, Христосһоо холододог. 13Тиигэхэтэйгээ сасуу тэдэнэр айлаар зайжа, юумэ хэнгүй байжа һурадаг. Тэдэнэр гансашье юумэ хэдэггүй бэшэ, үшөө үргэеэ бэлюудэдэг, хүнэй хэрэгтэ оролсодог, хэлэжэ болохогүй юумэнүүдые шашадаг юм+. 14Тиимэһээ залуу бэлбэһэн эхэнэрнүүд хадамда гараад, үхибүүдые түрөөд, гэрээ хараад, манай дайсадта бидэниие муулаха шалтагаан олгонгүй байхыень би хүсэжэ байнаб+. 15Юундэб гэхэдэ, зарим бэлбэһэн эхэнэрнүүд буруу замда ороод, сатанае дахана. 16Хэрбээ Христосто һүзэглэгшэ эхэнэрнүүд гэртээ бэлбэһэн эхэнэрнүүдтэй байбал, тэдэниие һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй ашаан болгонгүй, өөһэдөө тэдээндээ анхаралаа хандуулха ёһотой. Һүзэглэгшэдэй бүлгэм ори гансаараа үлэһэн бэлбэһэн эхэнэрнүүдтэл анхаралаа хандуулха ёһотой.

17Һайн хэрэг бүтээжэ байгаа хүтэлэгшэд, аргагүй оролдосотойгоор номножо, һургажа байһан хүнүүд дабхар шагнал абаха эрхэтэй юм+. 18«Таряа хадажа байһан сарай амыень бү хаа», «Хүдэлмэришэн шагналаа абаха эрхэтэй» гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй байдаг+. 19Хүтэлэгшые зэмэлһэн үгэнүүдые хоёр гурбан гэршэнэрэй баталха аргатайл байбал шагна. 20Бусад зоной айжа байхын тула нүгэл хэгшэдые олоной дунда шүүмжэлэн элирүүлэ+.

21Ямаршье юумэ хэхэдээ хүнүүдые илгангүй, нюур харангүй эдэл үгэһэн заабаринуудыемни сахижа байхыешни Бурханай, Христос Иисусай ба шэлэгдэһэн Эльгээмэлнүүдэй урда би шамайе гуйжа найжа байнаб. 22Дээдын Эзэндэ өөһэдыгөө зорюулан алба хэхэ һанаатай хүнүүдые гараараа адислахаяа бү яара. Хүнүүдэй нүгэлдэ бү оролсо, өөрыгөө арюун сэбэрээр абажа яба+.

23Ганса уһа бү уу. Үбдэжэ байһан хотоёо, үргэлжэ хүдэлдэг үлбэр үбшэнгүүдээ хүнгэлхын тула бага зэргэ дарһа уужа бай+.

24Зарим хүнүүдэй нүгэлнүүдынь эли харагдажа, гэмнэлгэдэ сэхэ хүтэлдэг юм. Харин нүгөө зариманай нүгэлнүүдынь һүүлдэ элиржэ гарадаг. 25Тон тэрээндэл адли һайн хэрэгүүдэй зариманиинь мүнөө эли байна, зүгөөр эли бэшэ байһаниинь һүүлдэ элирэн гараха.

6

6^1Бурханай нэрэ алдарые, манай һургаалые хүнүүдэй муулахагүйн тула дарлалтада байһан барлагууд эзэдээ алишье талаһаань хүндэлжэ байха ёһотой+. 2Христосто һүзэглэдэг эзэнэй харьяалда байһан барлаг эзэнтэйгээ аха дүүнэр байһан ушарһаа эзэнээ хүндэлхэ ёһотой. Тэрээнһээ гадна, һүзэгтэй, Бурханай хайра дурада хүртэһэн хүндэ алба хэжэ байһан хадаа бүришье оролдосотойгоор ажаллаха ёһотой юм.

Хуурмаг һургаал ба жэнхэни баялиг

Ши тиигэжэл хүнүүдые һургажа, идхажа байгаарай+. 3Ондоо юумэндэ һургажа байһан, Дээдын Эзэн Иисус Христосой үнэн үгые болон манай шажанай һургаалые баримталангүй байһан хүн+
4юушье мэдэхэгүй омог зантай хүн гээшэ. Тиимэ хүн арсалдаа гаргажа, үгэ буляалдажа һурашанхай юм. Тэдэнь атаа жүтөөн, хэрүүл ама, хорон үгэ ба хуурмаг һэжэг түрүүлдэг+. 5Тиимэ хүнүүд үнэн зүбһөө холодоһон, балартаһан ухаантай хүнүүдээр дэмы заргалдажа байдаг. Тэдэнэр зөөри баялигтайл болохын тула Бурханда шүтэдэг гэжэ бододог юм[*]+.

6Бурханда һүгэдэхэ, бии юумээрээ сэдьхэл дүүрэн байха маанадай асари ехэ баялиг гээшэ+. 7Газар дэлхэйдэ бидэ юушье асараагүйбди, тиин эндэһээ юушье абажа ябаха аргагүй ха юмди. 8Тиимэһээ эдеэ хоол, хубсаһа хунар байбал, бидэндэ хүрэхэ бэшэ гү? 9Харин баяжахаяа һанаһан хүнүүд хорхойтолгодо абтажа, тэдэниие гай зоболондо ба үхэлдэ хүргэдэг олон тэнэг ба хорото хүсэлэнгүүдэй һабарта ородог гээшэ+. 10Хамаг муу муухай юумэн алта мүнгэндэ шунаһанһаа болодог. Алта мүнгэндэ шунаад зарим хүнүүд этигэлээ алдаа, өөһэдыгөө тон ехээр зобоогоо, туляагаа юм.

Павел зүбшэл үгэнэ

11Харин ши, Бурханай хүн, эдэ бүхэнһөө болгоомжоло. Ши Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй бай, Бурханай эрхэ хүсэлые гүйсэдхэ, тэрээндэ һүзэглэжэ, хайра дура сэдьхэлдээ бадараа, тэсэбэритэй, номгон даруу зантай бай+. 12Христосто һүзэглэн, ажамидаралдаа илалта туйлажа бай. Мүнхын амидаралай дээдын шагналда хүртэхэеэ зори. «Христос болбол Дээдын Эзэн гээшэ» гэжэ гэршэнэрэй урда хэлэхэдэшни Бурхан шамайе мүнхын амидаралда дуудаа+. 13-14Бүхы юумэндэ ами хайрлажа байһан Бурханай урда, Понтий Пиладта һүзэгөө баталжа хэлэһэн Христос Иисусай урда Дээдын Эзэн Иисус Христосой ерэхэ үдэр хүрэтэр гэмнүүлхэгүйн тула заабариие үнэн сэхээр сахижа байхыешни би шамда захинаб+. 15Ори ганса Захирагша, хаануудай Хаан, эзэдэй Дээдын Эзэн болохо үршөөлтэ Бурхан хэрэгтэй сагта Христосой ерэхые харуулха+. 16Бурхан гансаараал мүнхэ юм, тэрэ хэнээшье хүрэхэгүй гэрэл туяада байдаг. Нэгэшье хүн тэрэниие хаража үзөөгүй, хаража шадахашьегүй. Тэрээндэ нэрэ хүндэ ба мүнхын һүр хүсэ байг лэ. Болтогой!

17Баян хүнүүдэй зөөри зөөшөөрөө бүдүүрхэхэгүйень, иимэ мэтын найдабаригүй баялигта найдахагүйень захира, зүгөөр аяшаажа байха юумэ элбэг дэлбэгээр маанадта үршөөжэ байдаг амиды Бурханда найдажа байхыень заабаришалжа бай. 18Дэмбэрэлтэ һайхан юумэ хэжэ, үлзы һайхан хэрэгүүдээрээ баяжажа, бардам гартай, бусад хүнүүдтэй юумээрээ хубаалсахада бэлэн байхыень заабаришалжа бай+. 19Тиигэжэл ерэдүйдэ мүнхын амидаралай бата һуури болохо баялигые тэдэ өөһэдтөө суглуулха юм.

20Тимофей, шамда даалгаһан юумые сахижа бай. Хэрэггүй хооһон үгэнүүдһээ, «эрдэм ухаан» гэжэ зарим хүнүүдэй худалаар нэрлэһэн, Бурханиие буруушааһан арсалдаанһаа зайсажа бай+. 21Зарим хүнүүд тиимэ «эрдэм ухаантайбди» гээд, һүзэгөө алдаһан байгаа.

Бурханай үршөөл хайра та бүхэнтэй оршожо байг лэ+.

* Гомосексуалистнууд тухай хэлэгдэнэ.

* Үгы һаа нэгэл дахин һамга абаһан байха ёһотой.

* Һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй туһалагша эхэнэрнүүд тухай хэлэгдэһэн байжа магадгүй.

* Үгы һаа нэгэл дахин һамга абаһан байха ёһотой.

* Зарим эхэ бэшэгүүдтэ «Тиимэ хүнүүдһээ зайсажа бай» гэжэ нэмэжэ бэшэгдэнхэй.

+ 1:1 Колоссынхидтэ 1:27

+ 1:2 Элшэнэрэй 16:1, Филиппынхидтэ 2:22, Тимофейдэ 2-дохи 1:2, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:3

+ 1:4 Тимофейдэ 1-дэхи 4:7, Тимофейдэ 2-дохи 4:4, Тидтэ 1:14, Тидтэ 3:9

+ 1:5 Римэйхиндэ 12:9, Тимофейдэ 2-дохи 2:22
+ 1:6 Тимофейдэ 1-дэхи 6:21, Тидтэ 1:10
+ 1:8 Римэйхиндэ 7:16
+ 1:9 Галадуудта 5:23
+ 1:11 Тидтэ 1:3
+ 1:12 Элшэнэрэй 9:22, Филиппынхидтэ 4:13
+ 1:13 Элшэнэрэй 8:3, Элшэнэрэй 3:17
+ 1:14 Римэйхиндэ 5:20

+ 1:15 Тимофейдэ 1-дэхи 3:1, Тимофейдэ 1-дэхи 4:9, Тимофейдэ 2-дохи 2:11, Тидтэ 3:8, Мат 9:13, Марк 2:17

+ 1:18 Тимофейдэ 1-дэхи 4:14, 2 Коринф 10:4, Тимофейдэ 2-дохи 2:2-4

+ 1:20 Тимофейдэ 2-дохи 2:17, Тимофейдэ 2-дохи 4:14, 1 Коринф 5:5

+ 2:3 Тимофейдэ 1-дэхи 5:4

+ 2:4 Пётрой 2-дохи хандалга 3:9, Тидтэ 1:2, Тидтэ 2:11

+ 2:5 Галадуудта 3:20

+ 2:6 Мат 20:28, Тидтэ 1:3

+ 2:7 Элшэнэрэй 9:15, Римэйхиндэ 1:5, Галадуудта 1:15-16, Эфесэйхиндэ 3:7-8, Тимофейдэ 2-дохи 1:11, Римэйхиндэ 9:1, 2 Коринф 11:10

+ 2:9 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:3-4
+ 2:11 Тидтэ 2:5
+ 2:12 1 Коринф 14:34
+ 2:14 2 Коринф 11:13

+ 3:1 Тимофейдэ 1-дэхи 1:15, Тимофейдэ 2-дохи 2:11, Тидтэ 3:8

+ 3:2 Тидтэ 1:6-9

+ 3:3 Тидтэ 3:2, Мат 6:19, Тимофейдэ 1-дэхи 6:9, Евр 13:5

+ 3:7 Тимофейдэ 2-дохи 2:26

+ 3:8 Элшэнэрэй 6:3, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:2, Тидтэ 1:7

+ 3:11 Тидтэ 2:3

+ 3:16 Иоанн 1:14, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:2, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:7, Евр 2:14, Марк 16:19, Лука 24:51, Элшэнэрэй 1:9

+ 4:1 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:18, Тимофейдэ 2-дохи 3:1, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:6, Яковай хандалга 3:15, Пётрой 2-дохи хандалга 2:1, Гэршэлгэ 2:24

+ 4:3 Римэйхиндэ 14:2, Колоссынхидтэ 2:16, Колоссынхидтэ 2:21

+ 4:4 Марк 7:15-16, Элшэнэрэй 10:15, Тидтэ 1:15

+ 4:7 Тимофейдэ 1-дэхи 1:4, Тимофейдэ 2-дохи 2:16

+ 4:9 Тимофейдэ 1-дэхи 1:15, Тимофейдэ 2-дохи 2:11, Тидтэ 3:8

+ 4:10 Филиппынхидтэ 1:30, Колоссынхидтэ 1:29

+ 4:12 Тидтэ 2:15, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:3, Филиппынхидтэ 3:17, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:9, Тидтэ 2:7

+ 4:14 Тимофейдэ 1-дэхи 1:18, Элшэнэрэй 6:6, Тимофейдэ 1-дэхи 5:22, Тимофейдэ 2-дохи 1:6

+ 5:1 Тидтэ 2:6
+ 5:4 Тимофейдэ 1-дэхи 2:3
+ 5:6 Гэршэлгэ 3:1
+ 5:10 Иоанн 13:14, Элшэнэрэй 9:36
+ 5:13 Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:11
+ 5:14 1 Коринф 7:9, Тидтэ 2:8

+ 5:17 Римэйхиндэ 12:8, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:12

+ 5:18 1 Коринф 9:9, Лука 10:7

+ 5:20 Галадуудта 2:14, Тимофейдэ 2-дохи 4:2, Тидтэ 1:13, Тидтэ 2:15

+ 5:22 Элшэнэрэй 6:6, Тимофейдэ 1-дэхи 4:14, Тимофейдэ 2-дохи 1:6, Пётрой 2-дохи хандалга 3:14, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:18, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:10, Тимофейдэ 1-дэхи 5:22

+ 5:23 Эфесэйхиндэ 5:18

+ 6:1 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:18, Эфесэйхиндэ 6:5, Колоссынхидтэ 3:22, Тидтэ 2:9

+ 6:2 Филимондо 1:16

+ 6:3 Римэйхиндэ 16:17

+ 6:4 Тимофейдэ 2-дохи 2:14, Тимофейдэ 2-дохи 2:23, Тидтэ 3:9

+ 6:5 Пётрой 2-дохи хандалга 2:3, Тидтэ 1:11
+ 6:6 Филиппынхидтэ 4:11
+ 6:9 Мат 6:19, Лука 12:15, Евр 13:5
+ 6:11 Тимофейдэ 2-дохи 3:17

+ 6:12 Тимофейдэ 2-дохи 4:7, Иудын хандалга 1:3

+ 6:13 Лука 3:1, Лука 23:1, Элшэнэрэй 3:13

+ 6:15 Гэршэлгэ 17:14, Гэршэлгэ 19:16, Иоанн 1:18

+ 6:18 Лука 12:21, Римэйхиндэ 12:13, Эфесэйхиндэ 4:28

+ 6:20 Тимофейдэ 2-дохи 1:12, Тимофейдэ 2-дохи 2:16

+ 6:21 Тимофейдэ 1-дэхи 1:6

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Тимофейдэ 1-дэхи

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков